Kasım 2025: LGBTİ+'lar Meclis gündeminin neresinde?
Kasım 2025: LGBTİ+'lar Meclis gündeminin neresinde?
- 17/12/2025
- ÜniKuir
ÜniKuir Kasım ayında üniversitelerde LGBTİ+’lara yönelik müdahaleler arttı; ancak bu ihlallerin hiçbiri Meclis gündemine yansımadı.
Gönüllülerimizle birlikte yürüttüğümüz meclis izleme çalışması kapsamında Kasım ayında TBMM’de LGBTİ+ haklarını içeren yasama ve denetim faaliyetlerini sizler için derledik.
Türkiye Büyük Millet Meclisinde Kasım ayında;
Genel Kurul 11 kez toplandı, bu toplantılarda LGBTİ+’lardan 6 kez hak temelli biçimde söz edildi.
İzleme kapsamında olan 2 meclis komisyonu toplamda 17 kez toplandı. LGBTİ+’lar 6 kez hak temelli biçimde, 7 kez ayrımcı bir şekilde gündeme geldi.
Milletvekilleri tarafından 93 basın toplantısı yapıldı. Bunların hiçbirinde LGBTİ+’lar gündem olmadı.
Mecliste grubu bulunan 6 siyasi partinin düzenlediği 21 grup toplantısının yalnızca 1’inde LGBTİ+’lar hak temelli biçimde ele alınmıştır.
48 kanun teklifi verildi. Bunlardan hiçbirinde LGBTİ+ hakları açıkça yer almadı.
128 meclis araştırma önergesinin bunlardan yalnızca 1’inde LGBTİ+’lar hak temelli biçimde yer aldı.
1074 yazılı soru önergesi sunuldu. Bunların 4’ünde LGBTİ+’lar hak temelli biçimde yer almıştır.
Genel Kurul
DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, çocuk adalet sistemine ilişkin konuşmasında, LGBTİ+ çocuklar için politika üretilmesi gerektiğini ifade etti. DEM Parti Şırnak Milletvekili Mehmet Zeki İrmez ise Nevroz, 1 Mayıs ve Onur Ayı gibi barışçıl etkinliklerin engellendiğini; ifade özgürlüğüne ve basına ağır yaptırımlar uygulandığını hatırlattı.
DEM Parti İzmir Milletvekili Burcugül Çubuk, Uluslararası Nefret Suçu Mağduru Transları Anma Günü vesilesiyle yaptığı konuşmada, transların yalnızca kimlikleri nedeniyle hedef alındığını, haklarının sistematik biçimde gasp edilmeye çalışıldığını ve buna rağmen sürdürülen onurlu mücadeleyi selamladığını dile getirdi. Ayrıca bir başka konuşmasında, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü’nde sokağa çıkan kadınların ve LGBTİ+’ların verdikleri mücadelenin önemini vurguladı.
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, kamuoyuna yansıyan 11. Yargı Paketi taslağındaki LGBTİ+’lara yönelik hak ihlallerinin ve saldırıların, kadınların ve LGBTİ+’ların sokaktaki mücadelesi sayesinde geri püskürtüldüğünü ifade etti.
DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki ise Gözaltında Cinsel Taciz ve Tecavüze Karşı Hukuki Yardım Bürosu’nun verilerine dikkat çekerek, gözaltında cinsel taciz ve tecavüz vakalarının yaygınlığını, özellikle trans kadınlar ve etnik azınlıkların ağır biçimde etkilendiğini ve işkencenin belgelenmesinin sistematik olarak engellendiğini belirtti. Saki, bu tablo karşısında Meclis’i yeniden İstanbul Sözleşmesi’ne dönmeye çağırdı.
Komisyon Toplantıları
Kasım ayında Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmeleri, LGBTİ+ hakları açısından keskin karşıtlıkların öne çıktığı bir zemin sundu. MHP İstanbul Milletvekili İsmail Faruk Aksu, 13 ve 14 Kasım’daki konuşmalarında “sapkın akımlar” ve “ahlaki değerlerin tahribi” söylemini kullanarak RTÜK denetimlerinin güçlendirilmesini ve gençlere yönelik psikolojik rehberlik hizmetlerinin bu çerçevede sağlanmasını savundu. 20 Kasım’da ise eğitim politikaları kapsamında millî ve manevi değerlerin aktarılmasını “sapkın akımlara karşı” bir önlem olarak sundu. Aynı gün MHP İzmir Milletvekili Tamer Osmanağaoğlu, “cinsiyetsizleştirme operasyonları” ifadesini kullanarak LGBTİ+’ları hedef alan ayrımcı ve dışlayıcı bir dil benimsedi.
AKP İzmir Milletvekili Yaşar Kırkpınar ise “sapkın düşünce akımları” ve “suç odakları” söylemiyle toplumsal çeşitliliği hedef alan ifadeler kullandı. AKP Ankara Milletvekili Orhan Yegin, eğitim politikalarına ilişkin tartışmalar sırasında muhalefet vekillerine “Gidin, LGBT bayrağı açın” sözleriyle alaycı bir çıkış yaptı; bu ifadeye CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba ise insan haklarını savunan bir yanıt vermek yerine “Onu sen açıyorsun” diyerek yanıt vermeyi seçti.
Muhalefet cephesinde ise DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan, 2025 yılında LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılık, şiddet ve nefret suçlarının arttığını dile getirdi. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Halide Türkoğlu, kadınlara ve LGBTİ+’lara yönelik suçların iktidara bağlı kurumların politikalarıyla beslendiğini ifade etti. Türkoğlu ayrıca, valiliklere gönderilen ve “toplumsal cinsiyet”, “cinsiyet kimliği” ve “cinsel yönelim” kavramlarının kullanılmamasını isteyen genelgeyi eleştirerek, toplumsal cinsiyet eşitliğinin yok sayılmasının şiddet, yoksulluk ve eşitsizliği derinleştirdiğini ve bütçe politikalarının bu eşitsizliği beslediğini dile getirdi. DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, Kaos GL’nin 2025 araştırmasına atıfla açık kimlikli LGBTİ+’ların istihdamda neredeyse tamamen dışlandığını, kimliğini ifade etmenin dahi hayati risk taşıdığı bir ortamda LGBTİ+’ların ekonomik güçlendirme politikalarından fiilen yararlanamadığını vurguladı. Saki ayrıca, LGBTİ+’ların sığınmaevlerine kabul edilmemesi ve dışlanmasına karşı Bakanlığın eşitlikçi bir yönetmelik değişikliği hazırlığı olup olmadığını sordu. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya ise geri gönderme merkezlerinde mülteci kadınlar ve LGBTİ+’ların maruz kaldığı hijyen sorunları, şiddet, çıplak arama, keyfî alıkoyma ve psikososyal destek eksikliği gibi ağır hak ihlallerini ayrıntılarıyla dile getirdi. Kaya, başka bir konuşmasında ise gündemdeki 11. Yargı Paketi’nin cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim temelli ayrımcılığı meşrulaştırdığını belirterek derhâl geri çekilmesi çağrısında bulundu.
Grup Toplantıları
25 Kasım’da DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme ve 6284’ün etkin uygulanmamasının kadınları korumasız bıraktığını vurgulayarak yargının erkek şiddetini cesaretlendiren kararlar verdiğini söyledi. Hatimoğulları, geri çekildiği belirtilen 11. Yargı Paketi ve benzeri girişimlerin LGBTİ+’ların varoluşunu hedef aldığını belirterek paketin bu haliyle Meclis’e getirilmemesi çağrısı yaptı ve nefret suçlarını körükleyen, insan haklarına aykırı düzenlemelere karşı duracaklarını ifade etti.
Meclis Araştırma Önergeleri
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, kadına yönelik şiddetin nedenlerinin araştırılması ve etkili, önleyici politikaların geliştirilmesi amacıyla meclis araştırması açılması için sunduğu önergede; kamu kaynaklarıyla desteklenen LGBTİ+ karşıtı yayın ve söylemler ile kamuoyunda tartışılan yargı paketi taslağının toplumsal kutuplaşmayı derinleştirerek şiddet ortamını beslediğine dikkat çekti.
Yazılı Soru Önergeleri
Kasım ayında EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, 11. Yargı Paketi’ne karşı İstanbul’da yapılmak istenen protestonun yasaklanması, gözaltılar ve Beşiktaş vapurunda açılan pankart nedeniyle başlatılan ceza soruşturmasını yazılı soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı. DEM Parti Şırnak Milletvekili Newroz Uysal Aslan, LGBTİ+’ların sosyal hizmetlere, psikolojik destek, sığınaklar, sağlık hizmetleri ve cinsiyet uyum sürecine erişimine ilişkin kapsamlı bir önerge verdi; ayrıca Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele V. Ulusal Eylem Planı hazırlanırken kadın ve LGBTİ+ örgütlerinin sürece dahil edilip edilmediğini sordu. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren ise Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında LGBTİ+’lara yönelik nefret suçlarına dair veriler ile sunulan destek mekanizmalarına ilişkin bilgi talep etti.
Kasım ayında LGBTİ+’ların gündeminde ayrıca; üniversite kampüslerinde düzenlenen LGBTİ+ ve kadın öğrencilerin eylemlerine özel güvenlik görevlilerinin müdahalesi ile gerici ve faşist grupların saldırısı, en az üç üniversitede kamu kaynaklarıyla LGBTİ+ karşıtı etkinlik düzenlenmesi, Yeniden Refah Partisi’nin LGBTİ+ derneklerinin kapatılması çağrısı, HÜDAPAR İzmir İl Başkanı’nın, İzmir’de transların yoğun olarak yaşadığı bir sokağı hedef göstermesi, trans kadın aktivist Janset Kalan’a müstehcenlik suçundan verilen mahkumiyet kararı da vardı. Ancak bunların hiçbiri meclis gündemine yansımadı.
Bu ay LGBTİ+ haklarını gündem eden milletvekilleri:
DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki (3 kez)
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit (2 kez)
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya (2 kez)
DEM Parti İzmir Milletvekili Burcugül Çubuk (2 kez)
DEM Parti Şırnak Milletvekili Newroz Uysal Aslan (2 kez)
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Halide Türkoğlu
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren
DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın
DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan
DEM Parti Şırnak Milletvekili Mehmet Zeki İrmez
EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca
Meclis izleme çalışmasında görev alan gönüllülerimiz; Cem Aydın, Emirhan, Gökçe, Şansal Gümüşpala ve Şerife Atak
Meclis Sözlüğü
Basın Toplantıları: Milletvekillerinin gerekli gördükleri konularda mecliste bu amaçla ayrılmış bir alanda görüşlerini kamuoyuyla paylaşabilmesini sağlar.
Genel Kurul: TBMM'nin yasama ve denetim faaliyetlerine ilişkin her türlü işin görüşüldüğü ve karara bağlandığı en üst karar organıdır.
Grup Toplantıları: TBMM'de en az 20 milletvekili bulunan siyasi partiler, siyasi parti grubu kurabilmektedir. Bu gruplar genellikle haftada bir olmak üzere toplantılarda partilerinin politikalarını ve görüşlerini kamuoyuna aktarır.
Komisyonlar: Genel Kurul adına çalışmak üzere belli sayıda milletvekilinin katılımıyla oluşan, gündemdeki kanun tekliflerini genel kurul öncesinde görüşerek kabul eden, reddeden veya değiştiren ve karara bağladığı işlere ilişkin rapor hazırlayan kurullardır.
Kanun Teklifi: Bir ya da daha fazla milletvekilinin imzasıyla ve gerekçeli bir şekilde yeni bir kanun çıkarılması veya mevcut kanunun belli bir şekilde değiştirilmesi amacıyla hazırlanmaktadır.
Meclis araştırma önergeleri: En az bir milletvekili tarafından meclisin belirli bir konuda ayrıntılı bilgi edinmek ve raporlaştırmak üzere milletvekillerinin katılımıyla oluşturduğu özel bir komisyon oluşturması amacıyla verilir.
Yazılı soru önergeleri: Milletvekilleri tarafından yasama ve denetim faaliyeti içerisinde, Cumhurbaşkanı yardımcılarının ya da bakanların görev alanına giren konularda yanıtlaması için sunulan soruları içerir.
Genel görüşme önergeleri: Devleti ve toplumun genelini ilgilendiren konular üzerine mecliste milletvekillerinin katılımıyla genel görüşme açılması için verilir. Genel görüşme açılması siyasi parti grupları veya en az 20 milletvekili tarafından yazılı bir önergeyle istenebilir. Genel görüşmelerde herhangi bir oylama yapılmamakta ve karar alınmamaktadır.
Meclis soruşturma önergeleri: Meclisin salt çoğunluğunu sağlayacak sayıda milletvekili tarafından, görevde bulunan veya görevinden ayrılmış olan Cumhurbaşkanı yardımcılarının veya bakanların ya da parlamenter sisteminde görev yapmış olan başbakan veya bakanların görevleriyle ilgili işlerden dolayı cezai sorumluluklarını gerektiren fiillerin soruşturulması amacıyla verilir.
Daha fazla kavram için: https://www.tbmm.gov.tr/ParlamentoTerimleriSozluk
