Nasıl müşahit olunur?

Nedir bu müşahitlik?

Sandık güvenliği tüm vatandaşlar tarafından sağlansa da bu konuda YSK tarafından resmi olarak tanınan organlar vardır. Bu organlar sandık kurulu ve müşahitliktir. Sandık Kurulu, parti görevlisi olarak çalışırken; müşahit gönüllü olabileceği gibi bir parti adına da çalışabilir. Sandık Kurulu seçimin ilerletilmesi, imza işlemlerinin gerçekleşmesi, oyların sayımı gibi konularda aktif bir rol alırken; müşahitler süreç boyunca gözlem yapıp gerekli yerlerde itirazlarda bulunur. Müşahitler oyların korunması ve sistemin doğru bir şekilde yansıması için gözlem yaparak Sandık Kurulu’nun yapabileceği usulsüzlüklere ya da gözlerinden kaçırabilecekleri konulara dair bir baskı ve/veya kontrol mekanizması oluşturur.

Nasıl müşahit olunur?

Müşahit olmanın iki farklı yöntemi var.

1- Türkiye Gönüllüleri (Millet İttifakı tarafından kurulan bir seçim güvenlik ekibi) üzerinden müşahitlik başvurusu yapmak

2- Siyasi partilere doğrudan ulaşarak parti adına müşahitlik başvurusu yapmak

Not: Oy ve Ötesi Derneği müşahitlik başvurularını kapatmıştır.

Müşahitlerin kendi sandığı dışındaki yerlerde oy kullanma hakkı yoktur. Bunun için müşahidin başvurusunu kendi sandığı ya da oy kullanma yerine yakın bir sandığa yapması önerilir. Kişi başka bir yerde müşahit ise oy kullanmak adına binalardaki müşahitlerle dönüşümlü olarak oy kullanmaya gider.

Unutma, önceliğin kendi demokratik hakkın.

Müşahit olduk, sırada ne var?

Müşahitlik yeriniz belirlenirken kişinin eğitimlere başlaması önerilir. Bu eğitimler kısa ve oldukça kolaydır. Amaç müşahidin haklarını öğrenip, oy sayım ve kullanım süresinde usulün takibini öğretmektir. Seçimlere yaklaştıkça yüz yüze eğitimlere katılabileceğiniz gibi Youtube gibi platformlardan online eğitimlere de erişebilirsiniz.

Seçim Günü

Sandığın Hazırlanması

Müşahitlerin seçim günü sandıklar açılmadan önce en geç saat 07.00’de okulda bulunması gerekir. Müşahit olmanızda aracı olan kurumun okul sorumlusuyla buluşup müşahit kartını aldıktan sonra görev yapacağınız sandığa gidersiniz. Sandıkta oy süreci öncesi zarf ve pusula sayımıyla mühürleme işlemleri yapılır. Bu süreçte müşahitler kendilerine ayrılan alanda (kapı girişinin yan tarafında bulunan, sandık kurulunun bulunduğu yeri çapraz olarak gören oturma alanı) gözlemleme işlemlerine başlar. Eğitimlerde öğrendiğiniz usulün uygulanıp uygulanmadığını izlerken gördüğünüz herhangi bir usulsüzlük, gözden kaçırılan durumda sandık kuruluna sandık başkanına seslenerek uyarıda bulunursunuz. Seçim öncesi zarf sayımı ve mühürlenmesiyle seçim sonu oy sayımıyla, ıslak imzalı tutanakların alınması seçimin en önemli iki kısmıdır.

Tüm süreçlerde yaşanan herhangi bir sorunda tutanak tutulması unutulmamalıdır. Oy pusulalarının hatalı gelmesinden, seçim yerinde siyasi propaganda yapan partililere kadar pek çok konuda sandık başkanı üzerinde uyarı sonrası Sandık Başkanı’nın duruma dair tutanak tutması ZORUNLUDUR.

Seçim Sırası

Seçim sırasında aynı sandığın hazırlanma sürecinde olduğu gibi gözlem süreci devam eder. Bu süreçte müşahitler yine gördükleri herhangi bir usulsüzlüğü sandık başkanı üzerinden seçmenlere ya da kurula söylemeye devam eder. Aynı zamanda müşahitlerin eğer kullanmadıysalar dönüşümlü olarak oy kullanabilecekleri süreçtir.

Seçim boyunca da gözlem devam eder. Müşahitler tüm usulsüzlükleri bildirir. Eğer oylarını kullanmadıysalar bu zaman diliminde sandıklarına gidip oy kullanabilir.

Oy Sayımı

Oy sayımı süreci de öncesi gibi sandığın en önemli üç anından biridir. Önce sandık kurulundan iki kişi çetele tutmak için sınıfın en ortasına oturur. Diğer sandık görevlileri ve müşahitler de yarım daire şeklinde bu iki kişiyi de görecek biçimde oturur. Dilerse müşahitler de çetele tutarak sayımı takip edebilir. Bu süreçte de yine yaşanacak usulsüzlüklere karşı sandık başkanı üzerinden itirazlar edilip eğitimlere göre önemli durumların her biri tutanak olarak yazdırılır.

Oy sayımı sırasında oy pusulalarına yakın durmamanız önemli.

Sayımı izleyen ve sandık görevlisi olmayan kişiler sadece kapıda durabilir.

Oy Sayımı Sonrası

Sayım sonrası, seçimin son kritik anıdır. Sayılan oylar “Seçim Sonu Tutanağı” ismindeki bir tutanağa girilir. Bu tutanak eğer sandık kurulunda partilerin hepsine yetecek kadar var ve fazladan bulunuyorsa diğer sandık müşahitlerine verilmek zorundadır. Bu aldığınız ıslak imzalı tutanağı müşahit olduğunuz aracı kurum/partiye iletmeniz gerekir. Tüm sayımlar bittikten sonra sandık kurulu boş zarflardan, oy kullanma işleminde yer almış zarflara kadar tüm YSK materyallerini türlerine ve kullanım durumlarına göre ayırarak iple bağlayıp mühürler. Ardından seçim torbasının içine koyar. Seçim yerindeki tüm sandıklar gruplar halinde götürülmek üzere kolluk kuvvetlerinin kapısında korumalık yaptığı bir sınıfa götürülür. Müşahit seçim torbası araca bininceye kadar süreci izler.

Süreç burada bitmez. YSK’ya gidip süreç takibine devam edebilirsin.

KOLAY GELSİN LUBUNYA!