ÜniKuir olarak, Üniversitelerde LGBTİ+’ların Örgütlenme Özgürlüğünü BM Gündemine Taşıdık

ÜniKuir olarak, Üniversitelerde LGBTİ+’ların Örgütlenme Özgürlüğünü BM Gündemine Taşıdık - ÜniKuir

ÜniKuir olarak, Üniversitelerde LGBTİ+’ların Örgütlenme Özgürlüğünü BM Gündemine Taşıdık

Türkiye’de LGBTİ+ öğrenci kulüplerine yönelik kapatma ve yasakları belgeleyerek örgütlenme özgürlüğü kapsamında BM’ye sunduk

ÜniKuir olarak, Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin (ICCPR) örgütlenme özgürlüğünü düzenleyen 22. maddesi kapsamında hazırlanmakta olan Genel Yorum No. 38 sürecine, Türkiye’de özellikle LGBTİ+ öğrenci kulüplerinin ve gençlerin örgütlenme özgürlüğüne yönelik artan ve sistematik baskıları ortaya koyan bir katkı metni sunduk. Hazırladığımız metni BM İnsan Hakları Komitesi Sekretaryası’na ilettik.

Üniversiteler, özgürlüklerin kullanıldığı temel kamusal alanlar

BM’ye sunduğumuz metinde, üniversitelerin yalnızca eğitim verilen kurumlar olmadığını; gençlerin örgütlenme, ifade ve barışçıl toplanma özgürlüklerini kullandıkları temel kamusal alanlar olduğunu vurguladık. Buna rağmen Türkiye’de üniversite yönetimlerinin, kamu gücü kullanan idari makamlar olarak LGBTİ+ öğrenci kulüplerini kapattığını, tanımadığını ya da fiilen işlevsiz hâle getirdiğini somut örneklerle ortaya koyduk.

Kapatmalar ve yargı kararlarına rağmen süren hak ihlalleri

Hazırladığımız katkı metninde, genç ve üniversiteli LGBTİ+’ların örgütlenme özgürlüğünün keyfî ve ayrımcı biçimde nasıl sınırlandırıldığını gösteren vakalara yer verdik. Bu kapsamda;

  • Genç LGBTİ+ Derneği’nin, “müstehcenlik” ve “özendirme” gibi soyut iddialarla mahkeme kararıyla feshedilmesini,
  • Hacettepe Üniversitesi Queer Deer Öğrenci Topluluğu’nun, yargı kararıyla kapatmanın hukuka aykırı olduğu tespit edilmesine rağmen yeniden kapatılmasını,
  • Boğaziçi Üniversitesi LGBTİA+ Öğrenci Topluluğu’nun, idari tasarrufla kapatılması ve ardından kampüste LGBTİ+ varlığını silmeye yönelik baskıların sürmesini

ayrıntılı biçimde BM’ye aktardık.


Tanınmayan kulüpler, gasp edilen haklar

Metnimizi hazırlarken, birçok üniversitede LGBTİ+ öğrenci kulüplerinin resmî statü kazanmalarının baştan engellendiğini de özellikle vurguladık. ODTÜ, Ankara Üniversitesi, Ege Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi gibi büyük üniversitelerde LGBTİ+ kulüplerinin tanınmaması nedeniyle öğrencilerin mekân, bütçe, duyuru ve etkinlik yapma haklarından sistematik biçimde mahrum bırakıldığına dikkat çektik.

Türkiye’de mevzuat uyarınca yedi kişinin herhangi bir izin almadan dernek kurabilmesine rağmen, onlarca öğrencinin bir araya gelmesinin öğrenci kulübü kurmak için yeterli sayılmamasının, üniversite yönetimlerinin sınırsız takdir yetkisi sorununu açıkça gösterdiğini BM’ye ilettik.


Yasaklar, denetimler ve “soğutma etkisi”

Katkı metnimizde ayrıca;

  • 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun kampüslerde barışçıl eylemleri fiilen engelleyecek şekilde uygulanmasını,
  • Etkinlik yasaklarına karşı açılan davalarda yürütmenin durdurulması kararlarının geç ya da etkisiz kalmasını,
  • İdari denetimlerin LGBTİ+ derneklerini hedef alan ayrımcı ve yıldırıcı araçlara dönüştürülmesini

yapısal sorunlar olarak ele aldık. Bu uygulamaların gençler üzerinde ciddi bir “soğutma etkisi” yarattığını; gözaltı, disiplin soruşturması, burs ve öğrenim kredisi kesintileri ile yurttan çıkarma gibi yaptırımların gençleri örgütlenme hakkından fiilen vazgeçmeye zorladığını BM İnsan Hakları Komitesi’ne aktardık.


Dijital alanda da sansür

Örgütlenme özgürlüğünün yalnızca fiziksel mekânlarla sınırlı olmadığını vurgulayarak, LGBTİ+ örgütlerinin dijital alanda maruz kaldığı sansürü de metnimize dahil ettik. KaosGL.org’un ve Kaos GL Derneği’nin sosyal medya hesaplarının engellenmesini, LGBTİ+ temalı uygulama ve içeriklere yönelik baskıları bu kapsamda değerlendirdik.


BM’ye çağrı: Örgütlenme özgürlüğü açık ve güçlü biçimde tanınmalı

ÜniKuir olarak, BM İnsan Hakları Komitesi’nden hazırlanmakta olan Genel Yorum No. 38’de özellikle şu hususların açık ve güçlü biçimde yer almasını talep ettik:

  • Öğrenci kulüplerinin, resmî statüye sahip olsun ya da olmasın, örgütlenme özgürlüğü kapsamında korunması,
  • Üniversite yönetimlerinin kamu gücü kullanan makamlar olarak ICCPR yükümlülüklerine tabi olduğunun açıkça tanınması,
  • “Genel ahlak” gibi belirsiz kavramların hak kısıtlamalarına gerekçe yapılamayacağının netleştirilmesi,
  • Yargısal denetimin zamanında ve etkili olması gerektiğinin vurgulanması,
  • Örgütlenme özgürlüğünün dijital boyutunun açıkça tanınması.


Eğer sen de bu sene benzer bir hak ihlali yaşadıysan ya da tanık olduysan, Üniversitelerde Hak İhlali-Ayrımcılık Raporlama Formumuzu doldurarak bu sürece katkı sunabilirsin. Paylaşılan veriler, hak temelli savunuculuk ve raporlama çalışmalarımızda kullanılmaktadır.

? Hak ihlali bildirimi için tıkla.

Hızlı Linkler