Bilkent Üniversitesi, kampüsteki cinsiyetsiz tuvaletleri kapattı

Bilkent Üniversitesi, kampüsteki cinsiyetsiz tuvaletleri kapattı

• 20/04/2023
• ÜniKuir

Tabelalar söküldü, “tadilat sebebiyle kapalı” kağıdı asıldı. “Siyasi nedenlerle" tuvaletlerin bir daha cinsiyetsiz ibaresiyle açılmayacağı öngörülüyor

Haberde yer alan öğrencinin ismi güvenlik gerekçesiyle değiştirilmiştir. 

Bilkent Üniversitesi’nde eğitim yılının başında üç cinsiyetsiz tuvalet açıldı. Tuvaletlerin açıldığı A Binası’nda bulunan İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerine geçtiğimiz Eylül ayında tuvaletlerin açıldığında dair e-posta ile bir bilgilendirme yapıldı; ancak diğer öğrenciler ve çalışanlar haberdar edilmedi.

Dönemin ortalarına doğru TikTok’ta yüksek etkileşim alan bir video ile tuvaletlerin varlığından çok daha fazla öğrenci haberdar oldu. Kısa süre sonra da tuvaletler kapatıldı ve kapılarına “Tadilat sebebiyle kapalıdır” yazan bir kağıt asıldı. 

“Başta tadilat var zannedip bir şey yapmadık. Dönem arası oldu. İkinci dönem başladığında gidip tuvaletlere baktım, tuvaletler yine kapalıydı. Bütün katlardaki kapalıydı. 

Tuvaletlerin hala kapalı olduğunu görünce ‘Tadilat sebebiyle kapalıdır’ kağıdını çıkardım ve ‘All Gender’ tabelasının kaldırıldığını gördüm. Onu görünce, tadilatın falan yalan olduğunu cinsiyetsiz tuvaletlerin olmayacağını anladım.”

Bu sözler Bilkent Üniversiteli eftelya’ya ait. eftelya, cinsiyetsiz tuvaletlerin kapatılması sürecini bir gazeteci ısrarıyla takip edip ÜniKuir Derneği’ni süreçten haberdar etti. Bilkentli öğrenci, dönem boyunca kullandığı ve kendisi için güvenli alan manasına gelen tuvaletlerin kapatılmasından ve sürecin şeffaf olmayan bir şekilde yürütülmesinden oldukça rahatsız. Herhangi bir çalışma olmamasına rağmen tuvaletler tadilat gerekçe gösterilerek kapatılmış durumda.

eftelya gibi pek çok Bilkentli LGBTİ+ öğrenci, bu kısa süreli kazanımla vedalaşmak zorunda görünüyor çünkü tuvaletler tekrar açılsa dahi cinsiyetsiz oldukları belirtilmeyecek. Bilkent Üniversitesi idarecilerinin öğrencilere aktardığına göre tuvaletler tadilat için bütçe bulunup açılsa bile “engelli kapsayıcı tuvalet” olarak hizmete girecek.

Bilkent’in cinsiyetsiz tuvaletlerine ne oldu?

Tuvaletlerin girişinde bulunan etekli, eteksiz ve tekerlekli sandalyeli simgelerle birlikte “All Gender Restroom” (Tüm Cinsiyetlerin Tuvaleti) yazılı tabelaların ikinci dönemde söküldüğünü fark eden eftelya tuvaletlerin akıbeti için araştırmaya koyuldu. Bilkentli öğrenci kurduğu temasların sonunda tuvaletlerin kapalı olmasına ilişkin sorulara, dekanlığın tuvaletlerin yeteri kadar “erişilebilir” olmadığı ve erişilebilir hale getirilirse yeni dönemde (2023-2024) açılacağı yönünde cevaplar verdiğini öğrendi (Erişilebilirlik, engellilerin tuvalete güvenli ve bağımsız ulaşılabilirliği anlamına geliyor.).

Başka bir ifadeyle, tuvaletlerde şu an tadilat yok; tadilat olmamasına rağmen kapalı.

eftelya, cinsiyetsiz tuvaletlerin kapanma riskini olduğu öğrenince meseleyi önce okulda LGBTİ+ destekçisi olarak gördüğü bir akademisyenle paylaşmış ancak üniversite ile yapılan görüşmelerde sağlıklı bilgi toplanılamamış. eftelya sonrasında, yaşananları Cinsel Taciz ve Saldırıyı Raporlama ve Önleme Birimi’ne (SHARP) aktardığını ifade ediyor. Bir dönem içinde açılan tuvaletler zaten öyle sessiz sedasız açılmış ki SHARP’ta çalışan bazı yetkililer dahi tuvaletlerin varlığından haberdar olmadıklarını eftelya’ya bildirmiş.

Tuvaletlerin açılmaması yönünde "siyasi baskı"

Çözüm olarak dilekçe yazma yoluna giden ve tuvaletlerin kapatılmasının kendisini tacize açık hale getirdiğini aktaran eftelya, dilekçesinde üniversitesinin (Türkçe yayınlanmasa da) Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Planı metninin altına imza attığını ve bu metne göre kimsenin cinsiyet kimliği ve cinsel yönelimi sebebiyle ayrımcılığa uğramayacağının sözünü verdiğini, öğrencilerin cinsel tacizden korunması için üniversitenin yükümlülükleri olduğunu hatırlattığını belirtmiş. eftelya, hala rektörlükten bir cevap alabilmiş değil. Cinsel Taciz ve Saldırı Raporlama ve Önleme Birimi’nin (SHARP) ise cinsiyetsiz tuvaletlerin geri getirilmesine yönelik, süreci başlatan öğrenci olarak kendisiyle paylaşılmış bir planı olmadığını ifade ediyor.

eftelya, kampüste cinsiyetsiz tuvalet açılmasının arkasındaki motivasyonun ve kapatılmasının nedenleri bir türlü öğrencilere iletilmemiş olmasına rağmen siyasi baskıların, kapatılma kararında etkili olduğunun artık öğrenciler ve hocalar tarafından konuşulan bir başlık olduğunu aktardı.

Yaşananları değerlendirmesini talep ettiğimiz üniversitenin resmi statülü LGBTİ+ kulübü Bilkent Renkli Düşün de yaptığı yazılı bildirimde, şu ifadeleri kullandı: “Bu tuvaletlerin faaliyete açıldıktan kısa bir süre sonra, ülkemizdeki malum politik sebeplerden dolayı kapatıldığını tahmin etmek zor değil.”

“Taleplerimizi sunduğumuz mercilerce yalnız bırakıldığımızı ve susturulduğumuzu hissediyoruz”

ÜniKuir’e açıklamalarda bulunan LGBTİ+ kulübü, pek çok LGBTİ+’nın kullandığı bu tuvaletlere ilişkin kazanımdan vazgeçmek istemediklerini ortaya koydu:

“Bilkent Renkli Düşün olarak okulumuzda geçen dönem açılan ve sonrasında net bir gerekçe veya izlence vermeden kapatılan cinsiyetsiz tuvaletleri takip ediyoruz. Okulumuzda pek çok lubunyanın faydalandığı ve ihtiyaç duyduğu bu tuvaletlerin açılması çok büyük bir kazanım ve bir anda bu kazanımın kaybedilmesini istemiyoruz.”

Renkli Düşün’e yapılan bildirimde tuvaletlerin en erken gelecek senenin güz döneminde açılabileceği belirtilmiş:

“Bu tuvaletlerin başarılı bir şekilde faaliyete açıldıktan kısa bir süre sonra, ülkemizdeki malum politik sebeplerden dolayı kapatıldığını tahmin etmek zor değil. Verilen açıklamaya göre bu tuvaletler yeterince erişilebilir olmadıkları için tadilata alınmak üzere kapatıldı ancak bu tadilatın en erken güz döneminde bitebileceği konusunda bilgilendirildik; fakat gerçekten eyleme geçilecek mi bilmiyoruz ve inancımız da yok. Açılsa dahi bu tuvaletlerin cinsiyetsiz olup olmayacağı konusunda bir bilgimiz yok.”

Biz bu tuvaletlerin okuldaki tüm LGBTİA+ öznelerin kapsayıcı, güvenli ve erişilebilir bir şekilde kullanabileceği bir şekilde faaliyetine dönmesini istiyoruz. Uluslararası düzeyde ilerici politikaları yakalama gayretine sahip olduğunu beyan eden Bilkent'in bu mevzuda gösterdiği tavrı, bu söylemlerine gerçekte ne kadar uymayı planlayıp planlamadığının göstergesidir.”

Renkli Düşün ayrıca, kulübün görünürlüğünü kaybetmemek için eylemlerini kısıtlamak zorunda kaldıklarını ve yalnız bırakıldıklarını ifade ediyor:

“Kulüp olarak tuvaletin en kısa süre içerisinde yeniden cinsiyetsiz ve erişilebilir olmak üzere açılmasını talep ediyoruz. Bu süreçte kulübün eylemlerinin ve en önemlisi görünürlüğümüzün kaybedilme olasılığından dolayı eyleme geçerken endişe duyduk. Bu süreçte lubunyaların ihtiyaçlarını gözetirken ve eyleme geçmek isterken taleplerimizi sunduğumuz mercilerce yalnız bırakıldığımızı ve susturulduğumuzu hissediyoruz. Süreçte tuvaletlerin yazın tadilata alınacağı ve 2023-2024 güz dönemi açılacağı söylendi fakat biz henüz tadilatta olmayan tuvaletlerin neden açılmadığına anlam veremiyoruz ve okulun politikalarının bizi kapsamadığını gözlemliyoruz. Biz mücadelemizi ileri taşımadan tuvaletlerin açılacağına inanmıyor ve okulun bastırıcı politikalarını kınıyoruz.”