NATO Gölgesinde: Kuir Feministler

14/07/2026
ÜniKuir

NATO Zirvesi sürecinde ev baskınlarından tutuklamalara, polis şiddetinden kampüs kısıtlamalarına uzanan baskıyı derledik.

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 7-8 Temmuz’da Ankara’daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yapıldı. Zirve iki gün sürdü; ancak kentte toplantı, gösteri ve basın açıklaması düzenleme hakkına getirilen yasaklar 28 Haziran’da başladı ve 10 Temmuz gecesine kadar devam etti.

Zirve öncesinde başlayan ev baskınları ve toplu gözaltılar; gazetecileri, akademisyenleri, avukatları, sendikacıları, ekoloji gönüllülerini, öğrencileri ve LGBTİ+ aktivistlerini de kapsadı. Kaos GL Genel Yayın Yönetmeni Yıldız Tar ile Ankara Pride ve YDK’da örgütlü LGBTİ+ hak savunucusu Duru tutuklandı. İstanbul’da NATO’ya karşı sözünü sokaklara taşıyan kuir feminist oluşum Demir Leblebi ise polis müdahalesi, gözaltı ve gözaltında kötü muamele iddialarını duyurdu.

Zirve iki gün sürdü, yasak 13 gün

Ankara Valiliği, 28 Haziran saat 00.00’dan 10 Temmuz saat 23.59’a kadar kent genelindeki açık ve kapalı toplantıları, gösteri yürüyüşlerini, basın açıklamalarını, oturma eylemlerini, protestoları ve mitingleri yasakladı. Yasak; stant ve çadır kurmayı, bildiri dağıtmayı, afiş ve pankart asmayı da kapsadı. Zirve alanları, konaklama noktaları ve heyetlerin geçiş güzergâhlarında ayrıca ulaşım ve giriş kısıtlamaları uygulandı.

Zirvenin etkileri kampüslerde de hissedildi. ODTÜ Kütüphanesi’nin ana binası ve rezerv salonu 6-12 Temmuz arasında kapatıldı. ODTÜ yönetimi, yaz döneminde kampüste kalan öğrencilerden yurtları kısa süre içinde boşaltmalarını istedi; öğrenciler alternatif konaklama sağlanmadan alınan karara karşı yurtları terk etmeme kararı aldı. Öğrenci örgütleri ve basına yansıyan bilgilere göre Bilkent’te de öğrencilerin yurtlardan çıkarılması istendi, Ankara Üniversitesi ise bazı bütünleme sınavlarının tarihini değiştirdi.

Güvenlik tedbirleri adı altında alınan kararlar, öğrencilerin eğitim ve barınma hakkını zirve takvimine göre yeniden düzenledi. Kütüphaneler kapatılırken, sınavlar ertelenirken ve öğrenciler kalacak yer aramak zorunda bırakılırken; kampüslerin öğrenciler için değil, zirvenin güvenlik planlaması için düzenlendiği bir dönem yaşandı.

Yüzlerce kişi gözaltına alındı, 178 kişi tutuklandı

23 Haziran’da Ankara merkezli yürütülen geniş kapsamlı soruşturmalar kapsamında çok sayıda eve eş zamanlı polis ve jandarma baskınları yapıldı. Haklarında gözaltı kararı verilen 241 kişiden 225’i gözaltına alındı. Adliyeye sevk edilenlerden 178’i tutuklandı; 34 kişi ev hapsi kararıyla, altı kişi ise savcılık tarafından serbest bırakıldı.

Bununla birlikte tutuklananlar arasında gazeteciler, akademisyenler, avukatlar, sendikacılar, çevre ve ekoloji gönüllüleri ile Yıldız Tar ve Duru gibi LGBTİ+ aktivistleri de bulunuyordu. Süreç, NATO Zirvesi öncesinde kurulan güvenlik rejiminin mevcut örgütlü mücadele alanlarına nasıl uzandığını gösterdi.

Uluslararası Af Örgütü, gözaltıların ve geniş kapsamlı yasakların ifade özgürlüğü ile barışçıl toplanma hakkını ihlal ettiğini belirterek kısıtlamaların kaldırılması ve keyfî biçimde gözaltına alınan kişilerin serbest bırakılması çağrısında bulundu.

LGBTİ+ hak savunucuları tutuklandı

Kaos GL Genel Yayın Yönetmeni, gazeteci ve LGBTİ+ hak savunucusu Yıldız Tar, 23 Haziran’da evine yapılan baskında gözaltına alındı ve 25 Haziran’da “örgüt üyeliği” iddiasıyla tutuklandı. Tar’a emniyet ifadesinde NATO’ya ilişkin bir soru yöneltilmezken, “Aile Yılı” politikalarını eleştiren “Aile Yılı Değil, Mücadele Yılı” başlıklı söyleşiyi neden paylaştığı soruldu. Tar, paylaşımını eleştirel ifade özgürlüğü kapsamında yaptığını söyledi.

Ankara Pride ve YDK’da örgütlü LGBTİ+ hak savunucusu Duru da aynı süreçte gözaltına alınarak tutuklandı. Duru’nun sorgusunda, 1 Mayıs kapsamında düzenlenen bir pikniğe katılımının konu edildiği aktarıldı. NATO Zirvesi başlığı altında yürütülen sürecin, kuirlerin ve feministlerin barışçıl etkinliklere katılımına ve siyasal faaliyetlerine uzandığı görüldü.

Ankara Pride, Yıldız ve Duru’nun serbest bırakılmasını istedi. Açıklamada, gözaltındaki kişilere ve avukatlarına polis şiddeti uygulandığı, savunma hakkının engellendiği ve gözaltı sürecinin keyfî biçimde uzatıldığı belirtildi.

İstanbul’da NATO’ya karşı kuir feministler sokaktaydı

Ankara’daki ev baskınları ve tutuklamalar sürerken İstanbul’da da NATO karşıtı eylemler yapıldı. 29 Haziran’daki NATO Parlamenter Zirvesi protestosunda 89 kişi gözaltına alındı ve aynı gün serbest bırakıldı.

Üniversiteli kadınların ve LGBTİ+’ların kuir feminist oluşumu Demir Leblebi, İstanbul’daki NATO karşıtı yürüyüşlere katıldı; kentte pankartlar astı ve video açıklamaları yayımladı. Oluşum, NATO karşıtlığını yalnızca devletler ve askerî politikalar üzerinden değil; savaşın kadınların, lubunyaların ve çocukların yaşamında yarattığı şiddet, yoksulluk, güvencesizlik, göç ve beden sömürüsü üzerinden kurdu.

Demir Leblebi, “Kuir feministler neden NATO’nun karşısında?” başlıklı metninde savaşın farklı biçimlerde gündelik hayatın içine yerleştiğini; kadınlara ve LGBTİ+’lara yönelik şiddetin savaş ve kriz dönemlerinde derinleştiğini vurguladı. Oluşum, kampüslerin kapatılmasına ve öğrencilerin yurtlardan çıkarılmasına da dikkat çekerek antiemperyalist ve kuir feminist mücadeleyi birlikte savundu.

Demir Leblebi’nin katıldığı NATO karşıtı yürüyüşlerden birine polis müdahale etti. Oluşum, bir üyesiyle birlikte 10’dan fazla kişinin gözaltına alındığını; gözaltı sırasında kötü muamele ve işkence uygulandığını açıkladı. Gözaltına alınan kişiler daha sonra serbest bırakıldı.

Demir Leblebi, polis müdahalesi ve gözaltılara rağmen mücadeleyi sürdüreceğini belirterek kuir feminist tutumunu şu sözlerle ifade etti:

“Savaşın karşısında barışın, nefretin karşısında hayatın yanında olmak.”

Zirve bitti, tutukluluklar sürüyor

NATO Zirvesi için Ankara’ya gelen heyetler kentten ayrıldı; Valiliğin eylem yasağı sona erdi. Ancak zirve öncesinde tutuklanan Yıldız Tar ve Duru Yılmaz hâlâ cezaevinde.

Geride evleri kırılarak girilen kişiler, eğitim ve barınma hakkı kesintiye uğratılan öğrenciler, erişime engellenen hesaplar, gözaltında işkence ve kötü muameleye ilişkin tanıklıklar ile yazılacak mektuplar kaldı.

Yıldız ve Duru için yürütülen mektup dayanışması devam ediyor. Yıldız, cezaevinden gönderdiği mesajında “kokulu mektuplarınızı bekliyorum” diyerek dayanışma çağrısı yaptı. Duru’yla dayanışmak ve mektup adresine ulaşmak için Ankara Pride ile iletişime geçilebilir.

İleri okuma

Demir Leblebi’nin “Kuir feministler neden NATO’nun karşısında?” başlıklı metni, savaş ve militarizmin kadınların ve LGBTİ+’ların yaşamındaki etkilerini kuir feminist bir perspektifle tartışıyor.