Sokaktan Sonra Sosyal Medyaya Barikat: LGBTİ+’ların Dijital Alanlarına Erişim Engeli

Sokaktan Sonra Sosyal Medyaya Barikat: LGBTİ+’ların Dijital Alanlarına Erişim Engeli

• 10/07/2026
• ÜniKuir

Haziran’da LGBTİ+ örgütleri ve öğrenci topluluklarına yönelik dijital engeller; piknikten fanzine, duruşma takibinden Onur’a uzandı.

2026 Haziran ayında, Onur Ayı boyunca LGBTİ+ alanında çalışan ya da bu alana dair söz üreten örgütlerin, öğrenci topluluklarının, feminist oluşumların, gazetecilerin, hak savunucularının ve medya hesaplarının dijital mecralarına yönelik erişim engelleri, içerik kısıtlamaları ve askıya alma işlemleri yaşandı.

ÜniKuir’in Instagram hesabı da bu süreçte kapatıldı; uluslararası girişimlerin ardından 2 Temmuz’da yeniden açıldı. Bununla birlikte ÜniKuir’e ait bazı Instagram gönderileri, “yasal talep” gerekçesiyle Türkiye’den erişime kapalı görünmeye devam ediyor.

Süreçte iki ayrı müdahale biçimi öne çıktı: Kamu otoritelerinin yasal talepleri sonucunda hesapların veya içeriklerin Türkiye’den görünmez kılınması ve platformların kendi moderasyon mekanizmaları kapsamında hesapları askıya alması. Bu ayrım, müdahalenin kaynağını ve hukuki niteliğini değerlendirmek açısından önem taşıyor.

19 Haziran’da erişim engeli dalgası başladı

19 Haziran 2026’da çok sayıda LGBTİ+ örgütü, feminist örgüt, öğrenci topluluğu, hak savunucusu ve LGBTİ+ hakları alanında paylaşım yapan kullanıcının X hesabı Türkiye’den erişime engellendi. Bianet’in haberine göre X’in derneklere ilettiği bildirimlerde, erişim engeli talebinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından iletildiği belirtildi. Bildirimlerde kararın dayanağı olarak 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi gösterildi.

Erişim engeli dalgası yalnızca LGBTİ+ örgütleriyle sınırlı kalmadı. Gençlik örgütleri, feminist ve kadın örgütleri, toplumsal cinsiyet eşitliği ve hak savunuculuğu alanında çalışan oluşumlar da bu süreçten etkilendi.

28 Haziran’da gazeteciler, akademisyenler ve insan hakları savunucularının X hesaplarına yönelik yeni erişim engelleri de gündeme geldi. 29–30 Haziran tarihlerinde ise İstanbul Pride, Trans Pride İstanbul, Ankara Pride ve İzmir Pride’ın Instagram hesaplarının Türkiye’den erişime kısıtlandığı görüldü.

Onur Ayı’nda dijital görünürlük de etkilendi

Onur Ayı boyunca sosyal medya; eylem çağrılarının, gözaltı bilgilerinin, avukat yönlendirmelerinin, serbest bırakılma haberlerinin, kriz masası duyurularının ve sokaktan görüntülerin paylaşıldığı bir iletişim hattı olarak kullanıldı.

Journo’nun araştırmasına göre, 2026 İstanbul Onur Yürüyüşü kapsamında X’te yapılan 309 paylaşım toplam 1 milyon 731 bin 976 kez görüntülendi. Bu veriyle 2026 yürüyüşü, son dört yılda hakkında yapılan paylaşımlar en az görüntülenen Onur Yürüyüşü oldu. Araştırmada, 2026’daki görüntülenmenin 2025’e kıyasla yüzde 77,25 oranında düştüğü aktarıldı.

Erişim engelleri, LGBTİ+ örgütlerinin ve hak savunucularının kitlelerine ulaşmasını, etkinlikleri duyurmasını, hak ihlallerini belgelemesini ve hukuki destek çağrılarını yaymasını doğrudan etkiliyor.

Kararlarda “sanal devriye” gerekçesi

Kaos GL’nin haberine göre, LGBTİ+ hakları alanında paylaşım yapan dernek ve platformların X ve Instagram hesaplarına yönelik erişim engeli kararına ulaşıldı. Haberde, kararın gerekçesinin İstanbul Emniyeti’nin “sanal devriye” çalışmalarıyla oluşturulduğu aktarıldı.

Kararda sosyal medya hesaplarının “aile ile çocukların korunmasına yönelik yürütülen çalışmalar” kapsamında incelendiği; “kamu düzeni”, “aile yapısı”, “çocukların korunması” ve “genel ahlak” gibi gerekçelerle hesaplara erişimin engellenmesine ve içeriklerin çıkarılmasına karar verildiği belirtildi.

Bianet’in haberine göre erişim engeli kararını İstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliği verdi; talep ise İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan geldi. 18 Haziran 2026 tarihli ve 2026/5556 sayılı karar kapsamında X/Twitter, Instagram ve TikTok üzerindeki çok sayıda hesap ve tekil URL’ye ilişkin erişim engeli ve içerik çıkarma kararı verildi. Haberde, kararın en az 93 LGBTİ+ dernek, platform, öğrenci topluluğu ve medya hesabını kapsadığı aktarıldı.

Kararların bildirilmemesi itiraz süreçlerini zorlaştırdı

Süreçte öne çıkan sorunlardan biri de kararların doğrudan ve şeffaf biçimde bildirilmemesi oldu. Erişim engellerine ilişkin idari kararlar veya mahkeme kararları çoğu örgüte doğrudan tebliğ edilmedi. Çok sayıda örgüt, hesaplarının Türkiye’den görünmez kılındığını platform bildirimleriyle ya da fiilen erişim kaybı yaşadığında öğrendi.

Bu durum, örgütlerin hangi içeriklerin, hangi gerekçeyle ve hangi karar kapsamında hedef alındığını öğrenmesini zorlaştırıyor. Karar gerekçelerine geç ulaşılması ya da hiç ulaşılamaması, etkili itiraz ve başvuru mekanizmalarının işletilmesini de geciktiriyor.

Platform askıları da yaşandı

Instagram’daki müdahaleler teknik olarak iki biçimde yaşandı: Türkiye’den erişime engelleme ve platform tarafından hesap askıya alma. Erişim engeli, kamu otoritelerinin yasal talepleri sonucunda bir hesabın ya da içeriğin belirli bir ülkede görünmez kılınması anlamına geliyor. Askıya alma ise Meta’nın topluluk standartları ihlali iddiasıyla uyguladığı bir platform yaptırımı olarak karşımıza çıkıyor.

Haziran sürecinde MEF LGBTİ+, 7Tepe7Renk, Queer Medical Students Network, Genç LGBTİ+ Derneği, Özgür Renkler Derneği ve ÜniKuir gibi örgüt ve toplulukların Instagram hesaplarında askıya alma ya da kapatma işlemleri yaşandı. Bazı yedek hesapların da kısa süre içinde askıya alınması, platform moderasyon süreçlerinin LGBTİ+ örgütleri açısından şeffaflık ve etkili itiraz mekanizmaları bakımından sorunlu olduğunu gösteriyor.

Engellenen yalnızca yürüyüş çağrıları değildi

Erişime engellenen içerikler arasında Onur Yürüyüşü çağrıları ve sokaktan görüntülerin yanı sıra LGBTİ+’ların kampüste, kültürel üretimde, hukuk takibinde ve gündelik dayanışmada kurduğu görünürlüğe dair paylaşımlar da yer aldı.

Bianet’in haberinde aktarılan listede İstanbul Pride, Trans Pride İstanbul, Lambdaİstanbul, HEVİ LGBTİ+, SPoD, Pembe Hayat, 17 Mayıs Derneği, Ankara Pride, İzmir Pride, LİSTAG, Mor Dayanışma, Velvele, Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği, Kırmızı Şemsiye Derneği, Demir Leblebi, MEF LGBTİ+, Oyunbozan Fanzin ve ÜniKuir’in de aralarında bulunduğu çok sayıda örgüt, öğrenci topluluğu, feminist oluşum ve medya hesabı yer aldı.

ÜniKuir’in erişime engellenen Instagram içerikleri arasında MEF LGBTİ+’nın Maçka Parkı’nda gerçekleştirdiği piknik paylaşımı, “LGBTİ+’lara yönelik Yargısal Tacizi İzliyoruz” serisine ait duruşma takvimi içeriği ve Oyunbozan Fanzin paylaşımı da bulunuyordu.

Bu ilk engel değil

LGBTİ+ hareketinin iletişim kanallarına dönük baskılar yeni değil. Kaos GL’nin haber portalı KaosGL.org’un 2025’te erişime engellenmesi ve Kaos GL’nin X hesabına getirilen erişim engelleri, dijital alandaki bu baskıların önceki örnekleri arasında yer alıyor.

LGBTİ+ hareketi, yıllardır yasaklar, erişim engelleri, kapatmalar, hesap askıya almaları ve görünürlük sınırlamalarıyla karşılaşıyor. Buna karşılık hareket; dergiler, fanzinler, forumlar, e-posta listeleri, bloglar, bağımsız haber siteleri, kampüs ağları, dayanışma grupları ve farklı dijital mecralar aracılığıyla iletişim kanallarını çoğaltmaya devam ediyor.

Dijital engeller sürerken LGBTİ+ örgütlerini, öğrenci topluluklarını, feminist oluşumları, hak savunucularını ve bağımsız medya kanallarını farklı mecralarda takip etmek; erişim engellerinin yarattığı görünürlük kaybına karşı dayanışma kanallarını güçlendirmek açısından önem taşıyor.