Sağlık Bakanlığı’ndan Transların Sağlık Hakkına Darbe I "Cinsiyet Hormonu İlaçlarının Suistimali
Sağlık Bakanlığı’ndan Transların Sağlık Hakkına Darbe I "Cinsiyet Hormonu İlaçlarının Suistimali
- 27/06/2025
- ÜniKuir
Aile yapısı bahanesiyle dayatılan bu uygulama, bilimsel değil ideolojik bir müdahaledir.
Sağlık Bakanlığı’na bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, 25 Haziran 2025 tarihli yazısıyla cinsiyet geçiş sürecinde kullanılan hormon ilaçlarını hedef alan yeni bir uygulamayı yürürlüğe sokuyor. Kararda, özellikle transların uyum sürecinde hayati rol oynayan testosteron, östrojen ve ergenlik baskılayıcı ilaçlara erişim, “suistimal” iddialarıyla sınırlandırılıyor.
Bu uygulamayla birlikte cinsiyet geçişine yönelik her türlü hormon tedavisi izlemeye alınıyor, ilaçlar sadece belirli dozların üzerinde reçeteyle ve sıkı denetim altında veriliyor. “Cinsiyet değiştirme amacıyla” reçetelenen ilaçların ayrıca raporlanacağı belirtilerek transların sağlık hakkı fiilen kriminalize ediliyor.
Özellikle 21 yaş altı bireyler hedef alınıyor. Bakanlık, ergenlik baskılayıcı ilaçların cinsiyet disforisi yaşayan gençler için kullanılmasını “geri dönüşü olmayan sağlık sorunlarına yol açtığı” iddiasıyla engellemeye çalışıyor. Ancak bu yaklaşım, tıbbi literatüre ve insan hakları normlarına açıkça ters düşüyor. Karar, genç transların zamanında ve gerekli tedaviye erişimini engelleyerek psikolojik ve fiziksel sağlıklarını doğrudan tehlikeye atıyor, süreci de kriminalize ediyor.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, belgede cinsiyet geçişini sağlık hizmeti değil, denetlenmesi gereken bir eylem olarak konumlandırıyor. Hormon tedavilerinin yalnızca elektronik reçeteyle, “Reçetem Sistemi” ve “İTS” üzerinden sağlanabileceği, eczanelerin ise yalnızca “reçete sahibi hasta”ya ilaç temin edebileceği belirtiliyor. Bu sistem, tedaviyi izlemekten çok bireyleri fişlemeye hizmet ediyor.
Yazıda yer alan “bu ilaçların cinsiyet değiştirmek amacıyla hiçbir şekilde reçete edilemeyeceği” ibaresiyle, transların bedenleri üzerindeki özerkliği doğrudan hedef alınıyor.
“2025 Aile Yılı”na atıfta bulunan yazıda, kararın çocukları “korumak” amacıyla alındığı belirtiliyor. Ancak bu koruma söylemi, transların varoluşlarını baskılayan politikaların örtüsü olarak işlev görüyor. Bilimsel gerekçelerden çok ideolojik kaygılarla hareket eden Bakanlık, toplumsal cinsiyet eşitliğini ve bireylerin bedensel özerkliğini açıkça hedef alıyor.
Sağlık Bakanlığı’nın bu düzenlemesi, yalnızca tıbbi erişimi sınırlamakla kalmıyor; aynı zamanda devlet eliyle yürütülen bir toplumsal cinsiyet rejiminin parçası olarak işliyor. Transların yaşam hakkını, sağlığını ve onurunu görmezden gelen bu adım, bireylerin kendi bedenleri üzerindeki söz hakkını yok sayıyor.
Kararın, bilimsel kanıtlara değil, “aile yapısını koruma” söylemine ve devletin toplumsal norm inşasına dayandığı açıkça görülüyor. Erken ergenlik, endometriozis gibi nedenlerle hormon tedavisine ihtiyaç duyan diğer hasta grupları da bu düzenlemeden etkileniyor. Sağlık politikası adı altında yürütülen bu uygulama, bir halk sağlığı sorunu değil, açık bir hak ihlali olarak değerlendirilebilir.
